dr. mr. Fred Schonewille
Aflevering 2024/2 van Tijdschrift Conflicthantering is deze week verschenen met als thema Actie!?
Met de keuze voor het thema Actie!? hebben we als redactie de ambitie om te proberen bouwstenen te verzamelen voor een methode om op constructieve wijze een dialoog te voeren over thema’s die in de samenleving van nu aanleiding geven tot actie(voering) en vervolgens vaak leiden tot polarisatie en daarmee tot conflicten. Dat doen we mede op basis van de opvattingen van voor deze aflevering geïnterviewde personen.
De bekende sociaal psycholoog Jonathan Haidt stelt dat als het gaat om polarisatie, het kernpunt is dat we onze eigen overtuigingen – waarom we geloven wat we geloven – niet bevragen maar liever concluderen dat de ander die niet gelooft wat wij geloven, dom, onwetend of slecht is. Haidt meent dat het daarom noodzakelijk is dat we stil gaan staan bij onze intuïties en emoties – en bij het kuddedier in onszelf –, nu uit onderzoek is gebleken dat deze voorafgaan aan het denken en dit aansturen. We steken als mensen zo in elkaar dat we redenen bedenken om anderen ervan te overtuigen dat we gelijk hebben en we denken niet na over de vraag of de emotie die zich onmiddellijk in ons aandient ook waar is. Volgens Haidt verklaart dit mechanisme waarom het niet mogelijk is iemand met argumenten te overtuigen als het gaat om een morele kwestie of om een kwestie die de identiteit van de groep raakt waartoe iemand behoort. Haidt noemt dit fenomeen tribal psychology.
Bart Brandsma – die we in TC 2020/1 uitvoerig aan het woord lieten – houdt in een recente podcast van De Correspondent een vurig pleidooi voor het vasthouden van de middenpositie en, daarmee samenhangend, het zo lang mogelijk uitstellen van een oordeel. Hiermee sluit hij naadloos aan bij Haidts ideaal van de committed centrist en is de link met mediation en de mediator direct helder: de mediator is de man of vrouw in het midden die geen oordeel heeft, partijen vraagt hun oordeel op te schorten of uit te stellen en probeert hen te laten ontdekken, of scherper in te zien, wat hun drijfveren en motieven zijn.
We hebben voor deze editie het voorrecht gehad om filosoof Lammert Kamphuis en journalist Sheila S. te interviewen, beiden vooraanstaande denkers over ons thema. Zij hebben ons zeer geïnspireerd en we hopen dat dit eveneens uw ervaring zal zijn na het lezen van deze bijdragen.
Ook hebben beiden enkele van de hiervoor bedoelde bouwstenen aangeleverd. Helaas bleek het niet mogelijk tijdig een gesprek te plannen met burgemeester Ahmed Marcouch van Arnhem; dat vraaggesprek zult u aantreffen in het volgende nummer.
