In dit interview deelt Schonewille – opleidingsdirecteur en hoofddocent van de legal mediation opleiding – zijn persoonlijke drijfveren, ervaringen uit de praktijk en zijn visie op de toekomst van (legal) mediation. Hij laat zien hoe mediation verder gaat dan het juridische conflict en juist draait om luisteren, begrijpen en ruimte creëren voor oplossingen die duurzaam worden gedragen.
Een centraal thema in het gesprek is actief luisteren: niet als ‘zachte vaardigheid’, maar als een krachtige interventie die gesprekken kan kantelen en nieuwe inzichten mogelijk maakt.
Wat maakt mediation zo’n betekenisvol vak? En wat vraagt het van juridische professionals om werkelijk het verschil te maken? In dit interview deelt Fred Schonewille – opleidingsdirecteur en hoofddocent – zijn persoonlijke drijfveren, ervaringen uit de praktijk en zijn visie op de toekomst van (legal) mediation.
Waarom wilde je zelf ooit mediator worden?
“Voor mij zat de motivatie vooral in zingeving,” vertelt Fred. “Ik merkte dat ik het betekenisvoller vind om mensen te begeleiden bij het vinden van hun eigen oplossingen, dan om oplossingen vóór hen te bedenken.”
Waar de juridische praktijk vaak draait om standpunten en gelijk krijgen, biedt mediation ruimte voor iets anders: het begrijpen van wat er werkelijk speelt. “In mediation ga je voorbij het juridische conflict en onderzoek je de onderliggende wensen, zorgen en behoeften. Mensen komen daardoor zelf tot oplossingen die beter worden gedragen. Dat maakt het werk inhoudelijk veel boeiender – omdat de praktijk van de jurist wordt verrijkt met de psychologie dimensie en dialoog in plaats van het zenden dat je als juridisch adviseur pleegt te doen.”
Kun je uit eigen ervaringen iets delen over het inzetten van mediationvaardigheden?
De belangrijkste vaardigheid in mediation is volgens Fred Actief Luisteren. “Dat betekent luisteren zonder alvast bezig te zijn met je antwoord, oordeel of oplossing. Je luistert om écht te begrijpen.”
Als mediator ben je volledig aanwezig en professioneel nieuwsgierig. “Je fungeert als een soort echo. Door samen te vatten en te spiegelen, help je mensen hun eigen gedachten te ordenen. Ze horen zichzelf praten en komen daardoor vaak tot nieuwe inzichten.” Actief luisteren is daarmee geen passieve houding, maar juist een krachtige interventie.
Welke mediation is jou het meest bijgebleven als je denkt aan het verschil tussen optreden als juridische professional en als mediator?
Fred noemt een echtscheidingsmediation waar een onderneming bij betrokken was. Het ging om een meubelzaak met daaraan verbonden een restauratieatelier waar oude kasten en andere meubelstukken werden opgeknapt. "Aanvankelijk leek de situatie helder. De man benadrukte tijdens de gesprekken sterk het belang van zijn status als ondernemer. Hij presenteerde zichzelf dus als de ondernemer en zo werd hij ook door iedereen gezien. Voor een jurist of adviseur ligt het dan ook voor de hand dit verhaal te volgen: de man als ondernemer, de vrouw als ondersteunende kracht op de achtergrond."
Door te luisteren werd echter gaandeweg een ander beeld zichtbaar. Het bleek dat de vrouw feitelijk degene was die de onderneming droeg, terwijl de man vooral sprak over zijn plezier in het restaureren van meubels. Het benoemen van deze realiteit leidde aanvankelijk tot boosheid en spanning bij de man; het was duidelijk dat er iets wezenlijks werd geraakt.
"Maar ook op de vrouw had het benoemen van deze dynamiek een groot effect. Zij voelde zich voor het eerst echt gehoord en erkend in haar rol." Twee weken later kwamen partijen opnieuw samen. "De man gaf aan dankbaar te zijn. Hij erkende dat zijn behoefte aan de status van ondernemer hem lange tijd had gestuurd, terwijl de werkelijkheid anders lag."
Uiteindelijk leidde dit inzicht tot een duurzame oplossing. De vrouw zette het bedrijf voort, terwijl de man koos voor het restauratiewerk. Hun huwelijksrelatie eindigde, maar er bleef een werkbare zakelijke relatie bestaan.
“Dit is voor mij hét voorbeeld van het verschil tussen juridisch denken en mediation: zonder actief luisteren was deze uitkomst nooit bereikt.”
Welke trends of veranderingen in juridische mediation verwacht je de komende jaren?
Volgens Fred groeit de behoefte aan meer dan alleen juridische oplossingen. “Mensen zoeken verbinding, begrip en duurzame afspraken.” Legal mediation speelt hierop in door recht, communicatie en psychologie te combineren.
Omdat legal mediation zal groeien en juristen zullen realiseren dat ze zonder deze vaardigheden hun werk niet kunnen doen en dat ze ook deze werkwijze over zullen gaan nemen.
Hij verwacht verdere professionalisering en groei, met name in complexe zaken zoals familieconflicten en erfenissen. “De mediator durft het juridische kader pas aan het einde in te zetten. Dat vraagt lef, maar vooral een stevige basis in communicatieve vaardigheden.”
“Wie daarop wil anticiperen, moet investeren in die vaardigheden en bereid zijn zijn rol opnieuw te definiëren: van adviserend naar faciliterend.”
